Jak sobie radzić w upałach? Wymogi prawne i praktyczne porady dla pracy, biura i domu

Upały to nie tylko chwilowy dyskomfort. Wysoka temperatura wpływa na koncentrację, samopoczucie, tempo pracy, bezpieczeństwo i zdrowie. Dotyczy to zarówno osób pracujących fizycznie, jak i pracowników biurowych, którzy często spędzają wiele godzin w nagrzanych pomieszczeniach, przy komputerach, oświetleniu i sprzętach emitujących dodatkowe ciepło.

W takich dniach warto pamiętać o dwóch rzeczach: o obowiązkach pracodawcy oraz o praktycznych sposobach ochrony organizmu przed przegrzaniem — w pracy, w biurze i w domu.

1. Co powinien zapewnić pracodawca podczas upałów?

Przepisy BHP nakładają na pracodawcę obowiązek zapewnienia pracownikom bezpiecznych i higienicznych warunków pracy. W czasie wysokich temperatur szczególne znaczenie ma dostęp do napojów.

Pracodawca powinien zapewnić pracownikom nieodpłatne napoje, gdy temperatura:

przekracza 28°C na stanowisku pracy w pomieszczeniu,
przekracza 25°C przy pracy na otwartej przestrzeni.

Napoje powinny być dostępne stale, w ilości odpowiadającej potrzebom pracowników oraz dostosowane do warunków wykonywania pracy. W praktyce oznacza to, że nie wystarczy symboliczna butelka wody „na zapas”. Pracownicy powinni mieć realną możliwość regularnego uzupełniania płynów przez cały dzień pracy.

Pracodawca musi również zapewnić dostęp do bieżącej wody do celów higienicznych. Przy pracach brudzących, wykonywanych w wysokiej temperaturze lub wymagających szczególnej higieny, ilość wody do celów higienicznych powinna być odpowiednio większa.

2. Klimatyzacja, wentylacja i organizacja pracy

W upały ważne są nie tylko napoje. Duże znaczenie ma także organizacja przestrzeni pracy.

Klimatyzacja i wentylacja powinny być sprawne, czyste i użytkowane w taki sposób, aby nie powodowały przeciągów, wyziębienia ani dyskomfortu. Nawiew nie powinien być skierowany bezpośrednio na pracownika, ponieważ może powodować bóle głowy, sztywność karku, infekcje i ogólne pogorszenie samopoczucia.

W biurach warto również zadbać o:

rolety, żaluzje lub folie ograniczające nagrzewanie pomieszczeń,
regularne wietrzenie rano i wieczorem,
ograniczenie pracy urządzeń emitujących ciepło,
dostęp do chłodniejszej strefy odpoczynku,
częstsze krótkie przerwy,
elastyczne godziny pracy, gdy jest to możliwe.

Warto podkreślić, że w polskich przepisach nie ma jednej ogólnej maksymalnej temperatury dla wszystkich pomieszczeń pracy. Nie oznacza to jednak, że pracodawca może ignorować upał. Nadal obowiązuje go odpowiedzialność za organizację pracy w sposób bezpieczny i możliwie najmniej obciążający dla zdrowia.

3. Czy pracodawca musi zapewnić mleko, kefir albo maślankę?

W czasie upałów często pojawia się pytanie o mleko, kefir, maślankę lub inne napoje mleczne. Warto rozdzielić dwie rzeczy: praktyczne wsparcie organizmu i obowiązek prawny.

Mleko, kefir czy maślanka mogą być dobrym elementem diety w upalne dni. Są chłodne, lekkie, zawierają wodę, białko i składniki mineralne, a fermentowane produkty mleczne mogą być dobrze tolerowane jako szybka przekąska. Mogą dawać uczucie naturalnego ochłodzenia, szczególnie gdy są przechowywane w lodówce.

Nie są jednak ogólnym ustawowym obowiązkiem pracodawcy w każdej firmie i przy każdej pracy. Podstawowym obowiązkiem pracodawcy podczas upałów jest zapewnienie napojów profilaktycznych, przede wszystkim takich, które pozwalają uzupełniać płyny i są dostosowane do warunków pracy.

Dlatego mleko, kefir czy maślanka można traktować jako dodatkowe wsparcie, a nie jako zamiennik wody i napojów profilaktycznych.

4. Co zrobić, gdy klimatyzacja w biurze padnie, cieknie albo jest awaria?

Awaria klimatyzacji w czasie fali upałów potrafi szybko sparaliżować komfort pracy. W biurze nagrzewają się komputery, drukarki, ekspresy, oświetlenie i przeszklone powierzchnie. Jeżeli klimatyzacja przestaje działać, trzeba działać od razu.

Praktyczne kroki:

Zasłoń okna od strony słońca
Rolety, żaluzje lub zasłony ograniczą nagrzewanie pomieszczenia. Największy błąd to pełne odsłonięcie szyb w południe.
Wietrz tylko wtedy, gdy ma to sens
Najlepiej wietrzyć wcześnie rano, wieczorem albo w nocy, gdy powietrze na zewnątrz jest chłodniejsze. W środku dnia otwieranie okien często tylko wpuszcza gorące powietrze.
Wyłącz zbędne urządzenia
Drukarki, dodatkowe monitory, lampy, ładowarki, sprzęt kuchenny i urządzenia biurowe emitują ciepło. W upałach warto ograniczyć ich pracę do minimum.
Zadbaj o wodę i częstsze przerwy
Przy wysokiej temperaturze spada koncentracja i rośnie ryzyko błędów. Krótkie przerwy, dostęp do chłodnych napojów i możliwość odpoczynku są realnym elementem bezpieczeństwa pracy.
Przenieś pracę do chłodniejszej strefy
Jeżeli w biurze są pomieszczenia mniej nasłonecznione, sale konferencyjne po chłodniejszej stronie budynku albo strefy z lepszą wentylacją — warto tymczasowo z nich korzystać.
Zgłoś awarię i zabezpiecz miejsce
Jeżeli klimatyzacja cieknie, pojawia się woda przy kablach, suficie, ścianie albo sprzęcie elektrycznym, trzeba zabezpieczyć miejsce i zgłosić usterkę. To już nie tylko kwestia komfortu, ale również bezpieczeństwa.

5. Jak radzić sobie w domu bez klimatyzacji?

Nie każdy ma klimatyzację w mieszkaniu. W blokach, kamienicach i mieszkaniach z dużymi oknami temperatura potrafi wzrosnąć bardzo szybko. Na szczęście można ograniczyć nagrzewanie wnętrza prostymi metodami.

Najważniejsze zasady:

zasłaniaj okna w dzień, szczególnie od strony południowej i zachodniej,
wietrz mieszkanie nocą, nad ranem i późnym wieczorem,
pij wodę regularnie, zanim pojawi się silne pragnienie,
jedz lżej — mniej ciężkich, tłustych i bardzo gorących potraw,
ogranicz używanie piekarnika, kuchenki i urządzeń grzejących,
używaj wentylatora, ale nie kieruj go cały czas bezpośrednio na ciało,
stosuj chłodne, ale nie lodowate prysznice,
przykładaj chłodny ręcznik do karku, nadgarstków lub stóp,
odpoczywaj w najchłodniejszym pomieszczeniu mieszkania,
ogranicz intensywne sprzątanie, prasowanie i ciężkie prace domowe w godzinach największego upału.

Dobrym domowym sposobem jest ustawienie miski z zimną wodą lub lodem przed wentylatorem. Nie zastąpi to klimatyzacji, ale może dać chwilową ulgę i poprawić komfort.

6. Czego nie robić podczas upałów?

Wysoka temperatura sprzyja błędom, które mogą pogorszyć samopoczucie.

Lepiej unikać:

picia dużej ilości kawy zamiast wody,
alkoholu, który sprzyja odwodnieniu,
intensywnego wysiłku w godzinach południowych,
zasłaniania dostępu do powietrza bez wieczornego wietrzenia,
gwałtownego wychładzania organizmu lodowatym prysznicem,
kierowania mocnego nawiewu bezpośrednio na kark, twarz lub plecy,
ignorowania objawów przegrzania.

Niepokojące objawy to m.in. zawroty głowy, nudności, osłabienie, dezorientacja, skurcze mięśni, bardzo silne pragnienie, przyspieszone tętno lub omdlenie. W takich sytuacjach trzeba przerwać wysiłek, przejść do chłodniejszego miejsca, uzupełnić płyny i w razie potrzeby wezwać pomoc.

7. Upały a sprzątanie — rozsądek też jest elementem bezpieczeństwa

W czasie fali upałów warto rozsądnie planować także prace porządkowe. Sprzątanie, mycie okien, pranie wykładzin, prace po remoncie czy długotrwałe prace fizyczne w nagrzanych pomieszczeniach mogą być dużym obciążeniem dla organizmu.

Dlatego przy wysokich temperaturach dobrze jest:

przesunąć cięższe prace na chłodniejsze godziny,
zapewnić osobom sprzątającym dostęp do wody,
ograniczyć pracę w pełnym słońcu,
nie planować intensywnego mycia przeszkleń od strony silnego nasłonecznienia,
zadbać o przerwy i wentylację,
przełożyć mniej pilne prace na czas po fali upałów.

Dbanie o czystość jest ważne, ale zdrowie ludzi jest ważniejsze.

8. Upały a zwierzęta

Nasi mniejsi bracia kotki, pieski, króliki, świnki morskie maja jeszcze gorzej one maja futerka które je grzeją i to bardzo. Pamiętaj o pełnej misce z wodą i chłodnym legowisku one też mają ciężko w te dni

Podsumowanie

Upały wymagają odpowiedzialności — zarówno od pracodawców, jak i od nas samych. W pracy podstawą są napoje, bezpieczna organizacja pracy, sprawna wentylacja lub klimatyzacja i reagowanie na objawy przegrzania. W domu najważniejsze są nawodnienie, ograniczenie nagrzewania pomieszczeń i rozsądne planowanie obowiązków.

Mleko, kefir czy maślanka mogą być przyjemnym i praktycznym wsparciem w gorące dni, ale podstawą nadal pozostaje regularne picie wody oraz napojów dostosowanych do warunków pracy.

W upały nie chodzi o bohaterstwo. Chodzi o zdrowy rozsądek, organizację i troskę o ludzi.

Sprzątanie można zaplanować po fali upałów.
O zdrowie trzeba zadbać od razu.

Sprzątanie w Warszawie 24
Polski serwis. Polska jakość. Odpowiedzialne podejście do pracy i ludzi.